PAD (Peripheral Artery Disease — Lower Extremity)
โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายรยางค์ล่างตีบตาม 2024 ACC/AHA/Multisociety Lower Extremity PAD Guideline — มี paradigm shift สำคัญเรื่อง antithrombotic (Dual Pathway Inhibition)
1. 🧬 Etiology & Molecular Pathophysiology
Atherosclerosis ที่หลอดเลือดแดงส่วนปลาย (เช่น superficial femoral, popliteal) → endothelial injury → oxidized LDL แทรกซึม subendothelial → macrophage → foam cell → atherosclerotic plaque → luminal stenosis → supply-demand mismatch ของกล้ามเนื้อขา
เมื่อออกแรง → anaerobic metabolism → lactic acid + pain mediators → intermittent claudication; เมื่อตีบรุนแรง + plaque rupture + superimposed thrombosis → rest pain → tissue necrosis / gangrene = Chronic Limb-Threatening Ischemia (CLTI)
2. 🩺 Clinical Phenotypes (2024 = 4 subsets)
- Asymptomatic PAD (20–59% — หลายคน functionally impaired แต่เลี่ยง activity)
- Chronic symptomatic PAD (intermittent claudication)
- CLTI (rest pain / tissue loss)
- Acute Limb Ischemia (ALI) — ฉุกเฉิน (6 P: pain, pallor, pulselessness, paresthesia, paralysis, poikilothermia)
Rutherford classification (ความรุนแรง): Cat 0 asymptomatic → Cat 1–3 claudication (mild/moderate/severe) → Cat 4 rest pain → Cat 5 minor tissue loss → Cat 6 major tissue loss/gangrene
3. 🩻 Advanced Diagnostics: ABI
คัดกรอง/ยืนยันด้วย Ankle-Brachial Index (ABI):
| ABI | แปลผล | Action |
|---|---|---|
| ≤ 0.90 | Abnormal (PAD) | ยืนยัน → เริ่ม GDMT ทันที |
| 0.91–0.99 | Borderline | → Exercise ABI ถ้ามีอาการเวลาเดิน |
| 1.00–1.40 | Normal | — |
| > 1.40 | Noncompressible | medial calcification (DM/ESRD) → ค่าลวงสูง → ใช้ TBI (Toe-Brachial Index) หรือ duplex แทน |
CLTI ใช้ระบบ WIfI (Wound, Ischemia, foot Infection) จัดลำดับความเร่งด่วนของ revascularization
4. 💊 Management & Pharmacodynamics (2024 ACC/AHA)
Antithrombotic (Paradigm Shift):
- Symptomatic PAD: SAPT (aspirin หรือ clopidogrel) — Class 1A ลด MACE
- Dual Pathway Inhibition (DPI): Rivaroxaban 2.5 mg BID + Aspirin 81 mg OD — Class 1A ใน symptomatic PAD / หลัง revascularization ที่ไม่ high bleeding risk; ยับยั้ง Factor Xa + Thromboxane A2 → ลด MACE และ MALE (Major Adverse Limb Events) เหนือ aspirin เดี่ยว (COMPASS, VOYAGER PAD)
- ห้ามใช้ full-intensity anticoagulation เพื่อลด MACE/MALE ถ้าไม่มี indication อื่น (Class 3A)
High-intensity statin — Class 1A, เป้าลด LDL-C ≥50% (plaque stabilization) — ทุกราย
Symptom relief: Cilostazol 100 mg BID — PDE-3 inhibitor → ลดการสลาย cAMP → vasodilation + ยับยั้งเกล็ดเลือด → เดินได้ไกลขึ้น; ห้ามใน Heart Failure ทุกชนิด — ดู STRICT AVOIDANCE
Structured Exercise Therapy (SET) — Class 1, first-line สำหรับ claudication (เดิน 30–45 นาที × 3 ครั้ง/สัปดาห์ × 12 สัปดาห์) → transient ischemia → HIF/VEGF → angiogenesis + collateral → เดินได้ไกลขึ้น
Revascularization:
- Claudication → endovascular / bypass เฉพาะเมื่อ functionally limiting + ไม่ตอบ SET/GDMT
- CLTI / ALI → urgent revascularization + wound care + multidisciplinary team (กัน amputation)
🚨 STRICT AVOIDANCE / RED FLAGS
- Cilostazol ห้ามใน Heart Failure ทุกชนิด — PDE-3 inhibitor เพิ่ม mortality ใน HF (class effect จาก milrinone/PROMISE)
- อย่าเชื่อ ABI ปกติเมื่อ >1.40 — noncompressible (DM/ESRD) ค่าลวง → ใช้ TBI
- ALI = ฉุกเฉิน (6 P) → anticoagulate + urgent revascularization; อย่ารอ SET/ยากิน
- อย่าใช้ DPI ถ้า high bleeding risk / เคย stroke (VOYAGER exclude กลุ่มนี้)
5. 📚 Landmark Trials
- COMPASS (2017) — rivaroxaban 2.5 BID + aspirin ใน stable CAD/PAD/carotid → ลด MACE (รวม major amputation/ALI) เหนือ aspirin เดี่ยว
- VOYAGER PAD (2020) — หลัง lower extremity revascularization: DPI ลด ischemic limb events + primary endpoint (exclude prior stroke/high bleeding)
- → นำไปสู่ Class 1A DPI ใน 2024 ACC/AHA PAD
🎯 High-Yield Recall
-
ABI ≤0.90 = PAD; >1.40 = noncompressible (ใช้ TBI)
-
DPI = rivaroxaban 2.5 BID + aspirin 81 → Class 1A, ลด MACE + MALE (COMPASS/VOYAGER)
-
SET = first-line สำหรับ claudication; high-intensity statin ทุกราย (LDL ≥50%)
-
Cilostazol = symptom relief; ห้ามใน HF
-
CLTI/ALI → urgent revascularization + WIfI staging
-
Pitfall: full-dose anticoagulation ไม่ช่วย MACE/MALE ถ้าไม่มี indication อื่น
-
🔍 Verification status
✅ Searched & verified (20 ก.ค. 2026):
- 2024 ACC/AHA PAD: DPI (rivaroxaban 2.5 BID + ASA 81) = Class 1A; SAPT Class 1A; full anticoagulation Class 3A; high-intensity statin ≥50% LDL — ✅
- COMPASS + VOYAGER PAD basis — ✅
- 4 clinical subsets (asymptomatic/chronic symptomatic/CLTI/ALI) — ✅
- ABI cutoffs, WIfI — ✅
⚠️ From source/textbook, not re-verified:
- Rutherford categories — stable classification
- Cilostazol HF contraindication — established (PDE-3/PROMISE class effect)
- SET protocol 30–45min×3×12wk — จาก log
🔴 Flagged uncertain:
- ยังไม่มี