Thyroid Disorders (Thyrotoxicosis & Hypothyroidism)

Source: บรรยาย PMK Board Review — Thyroid Disorders | อ้างอิง สมาคมต่อมไร้ท่อไทย (ฉบับใหม่) + ATA hyperthyroidism (search 29 มิ.ย. 2569)

🎯 แยกคำสำคัญ: Thyrotoxicosis = อาการจากระดับ thyroid hormone สูง (ไม่ว่ามาจากไหน) vs Hyperthyroidism = subset ที่ต่อม thyroid สร้างฮอร์โมนเองมาก (จาก thyroid)

🧬 Etiology & Molecular Pathophysiology

Thyrotoxicosis แบ่งตาม RAIU (radioactive iodine uptake):

RAIU สูง/ปกติ (thyroid ยังสร้าง hormone):

  • Graves disease (TRAb → stimulate TSH receptor) — common สุด, มี ophthalmopathy/pretibial myxedema
  • Toxic multinodular goiter, Toxic adenoma (autonomous)
  • HCG-mediated (pregnancy/hyperemesis, trophoblastic disease)
  • TSH-mediated (TSH-secreting adenoma, resistance to thyroid hormone)

RAIU ต่ำ (thyroid ไม่ได้สร้าง — hormone มาจากอื่น):

  • Thyroiditis (subacute/painful, silent/postpartum) — ปล่อย preformed hormone
  • Factitious (exogenous thyroid hormone)
  • Hamburger thyrotoxicosis (บริโภคเนื้อสัตว์ปนต่อม thyroid)
  • Struma ovarii, functional metastatic follicular cancer

ATA ล่าสุด: เริ่มใช้ TRAb แทน RAIU เป็น first-line (ถูก/เร็วกว่า) ในการหาสาเหตุ thyrotoxicosis — แต่ไทยยังสอนแบ่งตาม RAIU

🩺 Clinical Phenotypes & Advanced Nuances

Clinical features

  • Classic (เป็นนาน): weight loss, heat intolerance, palpitation, tremor, อาการทางตา (Graves)
  • Apathetic hyperthyroidism (ผู้สูงอายุ): อาการไม่ชัด → มาด้วย atrial fibrillation — 13% ของ AF อายุ > 65 = thyrotoxicosis; ยิ่ง TSH ต่ำ → AF มากขึ้น
  • Thyrotoxic periodic paralysis: acute muscle paralysis + hypokalemia, พบในชายเอเชีย (ไม่พบในหญิง), trigger = คาร์โบไฮเดรต/แอลกอฮอล์/infection → ตรวจ electrolyte + ECG

แยก Graves vs Thyroiditis (สำคัญในการรักษา)

FeatureGravesThyroiditis
RAIU
TRAb+
ระยะเวลาต่อเนื่องself-limited (hyper→hypo→euthyroid)
RxATD/RAI/surgeryβ-blocker + NSAID/steroid (ไม่ใช้ ATD)

🩻 Advanced Diagnostics & Formal Criteria

Lab approach

  • อาการไม่ชัด: ส่ง TSH ก่อน → ถ้าต่ำ ยืนยันด้วย free T4 (± free T3)
  • อาการชัด: ส่ง panel (TSH + free T4 + free T3) เลย
  • Subclinical hyperthyroidism: TSH ↓, free T4/T3 ปกติ → รักษาถ้า TSH < 0.1 + อายุ≥ 65 / CV disease / osteoporosis
  • หาสาเหตุ: TRAb (Graves), RAIU + scan (ถ้าไม่ชัด), thyroid US Doppler

💊 Management & Pharmacodynamics

Hyperthyroidism (Graves) — 3 modalities

  1. Antithyroid drug (ATD): Methimazole first-line เกือบทุกราย — ยกเว้น 1st trimester ใช้ PTU (methimazole teratogen: aplasia cutis); ระวัง agranulocytosis, hepatotoxicity. ATA ใหม่: long-term ATD ยอมรับได้
  2. Radioactive iodine (RAI): definitive; ห้ามในหญิงตั้งครรภ์/ให้นมบุตร, active ophthalmopathy (อาจแย่ลง); พิจารณา β-blocker แม้ asymptomatic (transient exacerbation)
  3. Thyroidectomy: goiter ใหญ่, สงสัย malignancy, ไม่ตอบ ATD/RAI
  • β-blocker (propranolol): symptomatic control — ลด adrenergic + ลด T4→T3 conversion

Thyroid storm

  • ดูหน้าแยก Thyroid Storm — decompensated thyrotoxicosis, BWPS/JTA, การรักษา 4 เสา (thionamide · iodine · β-blocker · glucocorticoid)

Hypothyroidism

  • Levothyroxine (LT4) 1.6 mcg/kg/day; ผู้สูงอายุ/CAD เริ่มต่ำ (ระวัง angina/arrhythmia); ติดตาม TSH ที่ 6–8 สัปดาห์
  • Myxedema coma: IV LT4 (± LT3) + hydrocortisone (rule out adrenal insufficiency ก่อน) + supportive

📚 Landmark Trials & Literature

ConceptKey point
Thyrotoxicosis vs hyperthyroidismHyperthyroidism = subset (thyroid สร้างเอง)
RAIU classification↑ = Graves/TMNG/adenoma; ↓ = thyroiditis/factitious
ATA 2024Methimazole first-line (PTU 1st trimester); TRAb > RAIU; long-term ATD ยอมรับ
AF + thyrotoxicosisAF อายุ > 65 → ตรวจ thyroid
Thyrotoxic periodic paralysisAsian ชาย + hypokalemia

🖼️ Visual Reference